Ana YazarMehmet Salih KUMAŞ13 Temmuz 2026 13:48

ORCID ID

0000-0001-7055-9799

İsrail, 1967 yılında Filistin topraklarını ikiye bölmüş Batı Şeria ile Gazze Şeridi’ni birbirinden ayırmıştır. Batı Şeria, el-Fetih Örgütü tarafından yönetilmekte olup kısmen uluslararası tanınırlığa sahiptir. Bu durum Batı Şeria’nın Gazze Şeridi’ne göre ihlallerinin etkileri” ile birleşerek Kudüs’ün doğusundaki Filistinli nüfusun yaklaşık yüzde 80’ini yoksulluk sınırının altına itmiştir (MAS, 2025: 5).Batı Şeria’nın ekonomik performansı siyasi ve askeri gelişmelere paralel olarak ciddi bir dalgalanma sergilemektedir. İkinci İntifada sonrası 2000-2002 döneminde GSYİH’de yaşanan keskin düşüşleri, 2003-2007 arasında zayıf bir toparlanma izlemiş, 2009’da Cenin girişindeki bir kontrol noktasının kaldırılması gibi sınırlı rahatlamalar, turizmde ve yerel ticarette belirgin canlanmaya imkân vermiştir. 2017 yılının ikinci çeyreğinde Batı Şeria’da işsizlik oranı yüzde 20,5, yoksulluk oranı ise yüzde 14 olarak tespit edilmiştir. Ekim 2023 öncesinde Batı Şeria ekonomisi yüzde 8’lik bir büyüme sağlamış ve yoksulluk oranı yaklaşık yüzde 12’ye gerilemiştir. Ancak, soykırımla birlikte İsrail’in uyguladığı tam kapatma politikaları ekonomide benzeri görülmemiş bir daralmaya neden olmuştur. 2023’ün ilk üççeyreğinde yüzde 4 büyüme gösteren Batı Şeria ekonomisi dördüncü çeyrekte yüzde 19 daralmış, 2024’ün ilk çeyreğine gelindiğinde bu daralma yüzde 25’e ulaşmıştır (World Bank, 2024: 6-7). 2024 yılı sonu itibarıyla; inşaat sektörü yüzde 38, sanayi sektörü yüzde 30, tarım sektörü yüzde 17, hizmet sektörü ise yüzde 17 oranında küçülmüştür (PCBS, 2024: 2).Bu ekonomik bozulma sosyoekonomik göstergelere doğrudan yansımaktadır. Ekim 2023 öncesinde dahi Gazze’ye kıyasla daha düşük olsa da (yüzde 14’e karşı yüzde 53), Batı Şeria’daki yoksulluk oranı önemli bir sorun olmaya devam etmektedir. Uygulanan soykırımın ardından iş gücü piyasası fiilen çökmüştür. Öncesinde gelirleri bölgedeki toplam talebin üçte birini oluşturan ve İsrail ile yeni gasp birimlerinde çalışan 171.000 Filistinli işçinin yüzde 90’ı işini kaybetmiştir. Yerel özel sektörde de yaklaşık 144.000 iş kaybı yaşanmış, böylece Batı Şeria’daki toplam işsizlik oranı 2023’ün üçüncü çeyreğindeki yüzde 12,9 seviyesinden dördüncü çeyrekte yüzde 32’ye ve 2024 yılı sonu itibarıyla yüzde 35’e yükselmiştir (PCBS, 2024: 6). Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO)’ne göre, Ocak 2024’te Batı Şeria işletmelerinin yüzde 99’u işgalci güç tarafından Ekim 2023’ten bu yana uygulanan baskılardan olumsuz etkilenmiş, yüzde 97’den fazlasının satışlarında düşüş yaşanmış ve küçük ve orta ölçekli işletmelerde kalıcı işten çıkarmalar gerçekleşmiştir. Batı Şeria’da toplam istihdamın üçte birine karşılık gelen 306.000 kişi işini kaybetmiştir (ILO, 2024: 1-2).