Ana YazarAhsen Zehra BALA13 Temmuz 2026 13:51

ORCID ID

0000-0001-8578-6206

“Siyonizm” ve “Nazizm” kelimelerinin birleşiminden türetilmiş bir kavram olan siyonazizm, siyonist ideolojinin ve İsrail’in uygulamalarının, Nazi Almanya’sının yöntem ve politikalarıyla benzerlik gösterdiğini savunan eleştirel bir söylemi yansıtır. Kavram, özellikle siyonist bir rejim olan İsrail’in Filistin topraklarında gerçekleştirdiği askeri ve siyasi faaliyetlerini, ırk temelli ayrımcılığını ve zorla yerinden etme gibi uygulamaların Nazi Almanyası ile karşılaştırılmasını sağlamaktadır (Laor, 2012: 144-145).Kavramın ne zaman ve kim tarafından üretildiği kesin olarak bilinmemekle birlikte bazı kaynakların öne sürdüğüne göre ilk defa Filistin Kurtuluş Örgütü (FKÖ) tarafından kullanılmıştır (Laor, 2012: 11). Literatürde doğrudan akademik tanımı bulunmayan kavram, daha çok medya analizlerinde, politik söylemlerde ve insan hakları savunucularının açıklamalarında yer almakta ve siyonist harekete yönelik eleştiri barındırmaktadır. Buna karşı çıkan siyonist çevreler, siyonizm eleştirisi ile antisemitizmi özdeşleştirmeye çalışsalar da aslında bu tavır, düşünce özgürlüğünü baskılamak ile ilgili bir propagandadır (Hübscher & von Mering, 2022: 70). Zira siyonazizm’de eleştiri Yahudiliğe değil, siyonist rejime ve onun pratiklerine yöneliktir.Filistin topraklarında İsrail’in kurulma sürecinde【1】, siyonizmin öngördüğü bir ulusal kimlik inşa süreci yaşanmış ve bu kimlik etnik üstünlük iddiaları üzerine kurgulanmıştır【2】. Yaşananlar 20. yüzyılın önemli tarihçilerden biri olan Arnold Joseph Toynbee tarafından, Nazizm’e benzerliği ile ele alınmıştır. Ona göre İsrail’in Filistinli Araplara yönelik gerçekleştirdiği etnik temizlik, Nazi uygulamalarını hatırlatmaktadır (Toynbee, 1955: 120- 127).İsrail’in kurulmasını destekleyen bazı Yahudi entelektüeller, zamanla İsrail’in Araplara uyguladığı militarist politikaların adil olmadığını ve siyonist hareketin aşırı milliyetçi bir çizgiye yönelerek yozlaştığını dile getirmiştir. İsrail’in savaş yoluyla Filistin topraklarını ele geçirmesi ve Arapları zorla göç ettirmesi de entelektüel Yahudiler tarafından eleştirilmiştir. Örneğin Albert Einstein, siyonist politikaların şiddet ve militarizme kaymasından duyduğu rahatsızlığı ifade etmiş ve İsrail’in şiddet yoluyla kurulmasının Yahudi değerlerine aykırı olduğunu savunmuştur (Einstein, 2004: 195-197).Siyonazizm’i Nazi ve siyonistlerin ortak bir projesi olarak değerlendiren bazı görüşler, bu iddiayı Adolf Hitler’in Almanya’daki Yahudilere yönelik sert yaptırımlar uyguladığı dönemde bazı siyonist liderlerin Nazilerle iş birliği yapmasına dayandırmaktadır (Boas, 1984: 9-10, 19). Ayrıca, Alman ordusunda Yahudi askerlerin Nazi subayı olarak bulunması da bu bağlamda ele alınmaktadır (Ordo ab Chao, t.y.).Siyonistler için köken bakımından Yahudi olduğu iddia edilen Hitler’in de içinde bulunduğu asimilasyona uğramamış “gerçek Yahudiler” ile diğerleri kadar önemli olmayan öteki Yahudiler vardır (Boas, 1984: 11). Bu sebeple Naziler, siyonistlerin desteğiyle öteki Yahudilerden kurtulmayı pratik bir çözüm olarak kabul etmişlerdir (Garaudy, 2023: 54-55). Özellikle Haavara Anlaşması, bu bağlamda tartışmalı bir konu olmuştur. Bu anlaşma, siyonist hareketin, Nazilerin Avrupalı devletler tarafından uygulanan ambargoyu delmesine yardımcı olduğu yönündeki iddialara dayanak teşkil etmektedir (Garaudy, 2023: 59).Günümüzde, Almanya’nın tarihteki Holokost suçunu unutturmak istercesine İsrail’in Filistin’deki politikalarını desteklemesi, bazı çevrelerce siyonizm ile Nazizm arasındaki ilişkinin günümüzde de sürdüğüne dair bir kanıt olarak gösterilmektedir (Yeni Şafak, 2023). Siyonistler, sık sık Holokost’u gündeme getirmekte ve Yahudi Soykırımı’nın trajedisini vurgulamaktadır (Garaudy, 2023:125). Ancak, Ekim 2023‘ten itibaren Gazze’ye yönelik başlatılan savaş ve sistematik bombardıman sürecinde, etnik temizlik girişimleri, gıda ve ilaç yardımlarının engellenmesi, halkın zorla göç ettirilerek kamplarda yaşamaya mahkûm edilmesi ve bölgenin abluka altına alınması gibi uygulamalar, İsrail’in Hitler rejimiyle benzerlik taşıdığı yönündeki iddiaları güçlendirmektedir.Siyonazizm, İsrail’in politikalarını Nazi Almanyası ile doğrudan karşılaştıran ve aralarındaki benzerliklere dikkat çeken bir kavramdır. Bu terim, “siyofaşizm”den farklıdır. Siyofaşizm, İsrail’in uygulamalarını daha genel bir faşist ideoloji içinde değerlendirir ve Nazizm’le sınırlı kalmaz. Dolayısıyla, iki kavram birbiriyle karıştırılmamalıdır.