Ana YazarFatma KARAÇİZMELİ13 Temmuz 2026 13:49

ORCID ID

0000-0003-2165-6917

Bir ülkenin uluslararası düzeyde topraklarını ve egemenliğini koruduğu yasal alanı tanımlayan, komşu ülke veya ülkelerin topraklarından ayıran ve uluslararası anlaşmalarla belirlenen çizgiye sınır denir. Uluslararası düzeyde, ülkeler için sınır kapıları, havaalanları, limanlar ve sınır kontrol noktaları, sınırları belirleyen ve geçişi denetleyen stratejik noktalar olarak işlev görmektedir (Yücel, 2021). Filistin’in de çok sayıda sınır kapısı bulunmakta ve bu kapıların bir kısmı Gazze Şeridi’nde hizmet vermektedir. Ancak İsrail saldırganlığı bu kapıların normal kullanımını engellemektedir.Hamas’ın 2006 yılında seçimleri kazanarak iktidara gelmesinin ardından【1】 başta ABD olmak üzere emperyalist güçlerin desteğini alan İsrail【2】, Gazze’yi “düşman topraklar” ilan etmiş ve 2007’de sınır kapılarını kapatmıştır (Albanna & Ahıshalı, 2014). Böylece Gazze, tam anlamıyla bir “toplama kampına” dönüştürülmüş, Filistinliler yoğun denetim altında tutulmuş, toplumsal ve siyasal bağımsızlıklarının olmadığı algısı pekiştirilmeye başlanmıştır (Feldman, 2015).İsrail, Gazze’yi deniz, hava ve karadan kontrol altında tutmaktadır (IMEU, 2023). Ambargo ve hukuksuz abluka altındaki Gazze’de bulunan 8 sınır kapısından beşi (el-Avde, Karare, el-Muntar/Mintar, eş-Şucaiyye ve Selâhaddîn) İsrail tarafından tamamen kapatılmış, geriye kalan üçü (Kerm Ebu Salim, Beyt Hanun ve Refah) kısmen açık tutulmaktadır. Sınırlı geçişlere izin verilen Refah, Mısır kontrolünde iken Beyt Hanun ve Kerm Ebu Salim sınır kapıları İsrail kontrolü altındadır (bkz. Albanna & Ahıshalı, 2014; 2017 Fikriyat, 2023; Humaid, 2022; Karyağdı, 2017).Gazze’nin güneyinde yer alan Kerm Ebu Salim, Mısır-Gazze ve İsrail arasındaki tek ticari sınır kapısıdır. Siyonist yönetim bu sınır kapısını, cuma ve cumartesi günlerinin yanı sıra Yahudi bayramlarında kapalı tutmaktadır. Kapılar çoğu zaman Filistinlileri cezalandırmak için tamamen kapatılmaktadır. Gazze’nin imarına yönelik inşaat malzemelerinin miktarı ve çeşidi konusunda sınırlamalar getirilmekte ya da girişi yasaklanmaktadır (Aljazeera, 2014; Karyağdı, 2017). Gazze’nin yeniden inşasını engelleyen bu ambargolar, Filistinlilerin her alanda yaşadıkları zorluk ve sıkıntıları arttırmaktadır【3】.Gazze’de yetiştirilen veya üretilen malların dış pazarlara ulaştırıldığı ve Mısır’a açılan Refah Sınır Kapısı (Aljazeera, 2014), halkın dış dünya ile bağlantı kurmasında kritik bir öneme sahiptir. Ancak bu kapı, yalnızca yılın belirli dönemlerinde ve özel izinlerle açılmaktadır (Sarı Ertem, 2019: 143). Sınırlı sayıda geçişe müsaade edilen bu sınır kapısından hasta, yaralı, öğrenci ve yabancı pasaport sahiplerinin giriş-çıkışına izin verilmektedir (Karyağdı, 2017). Mısır hükümeti tarafından sınır kapısında uygulanan kısıtlamalar, geçişlerdeki yüksek fiyatlar ve güvenlik görevlilerinin sergilediği olumsuz tutumlar (Humaid, 2022) Filistinlilerin geçişlerini birçok açıdan zorlaştırmaktadır【4】. Mısır’ın kontrolünde ve siyonist İsrail’in ambargo ile ablukası altındaki bu sınır kapısı, 7 Mayıs 2024’ten 1 Şubat 2025’e kadar yaklaşık 240 gün kapalı tutulmuştur. Gazze’de ateşkes ve esir takası anlaşmasının ardından yaralı ve hasta çıkışına izin verildikten sonra kapı, çeşitli bahanelerle tekrar kapatılmıştır (GZT, 2025). Buna rağmen BM Yakındoğu Filistin Mültecileri Yardım ve Bayındırlık Ajansının (UNRWA) 6 Mayıs 2024 ile 16 Ocak 2025 tarihleri arasındaki verilerine göre, Refah Sınır Kapısı’nın açık kaldığı süreçte insani yardım malzemesinin taşınmasında çok önemli bir rolü olmuştur (UNRWA, 2025).Gazze’nin kuzey kısmında bulunan Beyt Hanun Kapısı ise tamamen İsrail’in kontrolü altındadır. Beyt Hanun, Gazzelilerin Ürdün ya da Mısır’dan geçmeden işgal altındaki Batı Şeria’ya seyahat edebildikleri tek sınır kapısıdır. Geçiş izinleri yalnızca hastalar ve refakatçiler ile ticaret iznine sahip olanlara çok zor prosedürlerden sonra verilmektedir. İşlem süreleri oldukça uzun tutulmaktadır. Örneğin Gazze dışında sağlık hizmeti talep eden kişilerin, izin almak için iki aya yakın bekletildikleri bilinmektedir【5】 (Humaid, 2022). Ekim 2023 ile yaşanan soykırım sürecinde Beyt Hanun Sınır Kapısı’nın yardım ulaştırmada önemli bir kapasiteye sahip olduğu ve Gazze’ye giden yol sistemine ulaşmada daha elverişli olduğu (Euronews, 2024) bir kez daha görülmüştür. Sınırlı bazı yardımlara izin verilse de İsrail’in bu kapıyı çoğunlukla kapalı tuttuğu görülmüştür.Gazze’de kara sınır kapılarının yanı sıra bir havaalanı da bulunmaktadır. Filistin Kurtuluş Örgütü (FKÖ) lideri Yasir Arafat öncülüğünde inşa edilen Yasir Arafat Uluslararası Havaalanı, 2001 yılında İsrail’in düzenlediği hava saldırısıyla kullanılamaz hale gelmiştir. Buna rağmen Filistinliler için özgürlüğün ve bağımsızlık hayalinin bir simgesi olarak görülmektedir (Khoudary, 2020). Öte yandan İsrail Gazze’yi karadan ve havadan abluka altına alırken aynı zamanda deniz yoluyla da bölgeye uyguladığı ablukayı sürdürmektedir. Gazze’nin 41 kilometre (25 mil) uzunluğundaki kıyı şeridi (Haddad, 2022), İsrail’in deniz ablukası altındadır. İsrail donanması tarafından uygulanan abluka kapsamında, Gazze sahilleri deniz trafiğine kapatılmıştır. Bu çerçevede, hiçbir geminin abluka bölgesine giriş ya da çıkışına izin verilmemektedir (Duman, 2016: 10-12).Filistin’in sınır kapıları, hava ve deniz sahası İsrail tarafından sıkı bir biçimde kontrol edilmekte, uygulanan abluka nedeniyle ciddi insani ve ekonomik zorluklar yaşanmaktadır. Bu kısıtlamalar, bölgedeki temel ihtiyaçlara erişimi engellemekte ve yaşam koşullarını zorlaştırmaktadır. Sadece Ekim 2023 sonrası ile sınırlı olmayan bu insanlıktan uzak uygulamalar, İsrail’in imha politikalarının bir yansımasıdır.